Het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis is een toonaangevend ziekenhuis gevestigd midden in Amsterdam. De opdrachtgever van dit project, hoofd van de ziekenhuisapotheek, Dr. E.J.F. Franssen, neemt het onderwerp zeer serieus en is gevraagd naar zijn visie op het onderwerp medische gassen en de samenwerking met Borger & Burghouts.

Afgelopen maanden heeft Borger & Burghouts bij het OLVG inzichtelijk gemaakt in welk stadium het ziekenhuis zich bevindt ten aanzien van het kwaliteitsbeheer van medische gassen. De uitgevoerde audit legt de basis voor vervolgstappen die het ziekenhuis kan nemen om het kwaliteitssysteem rondom medische gassen naar een hoger plan te tillen.

Wat is de urgentie van medische gassen voor de ziekenhuisapotheker?

"Het buiten de deur houden van medische gassen" kun je als ziekenhuisapotheker niet lang meer volhouden. Omdat medische gassen wettelijk gezien geneesmiddelen zijn valt dit onder de verantwoordelijkheid van de ziekenhuisapotheker. Dit is al jaren aan de orde, maar moet volledig worden ingeregeld in het ziekenhuissysteem. Dat krijg je als apotheek voor de kiezen, of je het leuk vindt of niet.

Hoe zou u het medische gassen vraagstuk typeren?

Bij medische gassen gaat het om patiëntenzorg met medicatie waarvoor je als ziekenhuisapotheek eindverantwoordelijk bent. Het hoort dus echt bij de farmaceutische zorg. Helaas beschik je als ziekenhuisapotheker vaak niet over de middelen om die verantwoordelijkheid ook waar te maken.

Wat is nu de moeilijkheid van het onderwerp voor de ziekenhuisapotheker?

Het lastige van het vraagstuk is dat je jezelf als ziekenhuisapotheker enerzijds verantwoordelijk voelt voor de kwaliteit van de medische gassen, maar anderzijds ook heel voorzichtig een dergelijk onderwerp op je moet nemen als je niet de materialen en financiële middelen hebt om ervoor verantwoordelijk te zijn. Dit is iets dat je heel goed moet managen.

Hier komt bij dat de processen zich voor een groot deel buiten de apotheek afspelen, binnen verschillende disciplines. Deze hebben niet altijd de kwaliteitscultuur zoals wij deze in de apotheek kennen, daar zit een moeilijkheid.

Waar zit volgens u de crux om dit goed te organiseren?

Betrokkenheid. Het is ongelooflijk belangrijk dat iedereen in het proces weet dat het patiëntenzorg betreft. In wezen is dat ook de kernwaarde van ons ziekenhuis, dat we allemaal voor de patiënt werken. Scholing en communicatie is hierbij erg belangrijk.

Het feit dat je dus niet alleen maar een eindkeuring kunt doen op het product. Niet alleen de kwaliteit meten van het gas dat uit de muur komt. Nee, het is noodzakelijk dat je alle stappen borgt. Dit besef moet groeien binnen het ziekenhuis.

Vindt u medische gassen een goede illustratie voor het belang van dit kwaliteitsdenken en/of veiligheidsdenken?

Het is het dossier met de meeste uitdagingen. Het is het beste voorbeeld, omdat alles uit alle hoeken en gaten in het ziekenhuis op orde moet zijn om dit te kunnen borgen.

Veiligheid is ongelooflijk belangrijk. Het imago van het ziekenhuis kan omvallen als er vanavond bij Pauw en Witteman een incident gemeld wordt.

Veiligheid moet je op één of andere manier weten te beheersen. De belangrijkste gebieden in een ziekenhuis zijn patiënt-, medicatie-, en gebouwveiligheid. En het aardige van de medische gassen is dat het er helemaal doorheen loopt. Het is heel belangrijk dat er coördinatie is op al die drie punten. In wezen ben je dan weer geneigd om het neer te zetten als onafhankelijke pijlers, maar daar ben je er niet mee. Wil je de kwaliteit voor die patiënt kunnen borgen dan zal je iets aan gebouwen moeten doen, je zult iets aan het hele systeem van medicatieveiligheid moeten doen en je zult ook risico inventarisaties met betrekking tot risicopatiënten en risicoafdelingen moeten uitvoeren.

Wat heeft u uiteindelijk tot een audit doen besluiten?

Wij hebben van begin af aan medische gassen gezien als project waar wij als multidisciplinair team al werkenderwijs met verbeteringen zouden komen en hebben besloten dat wij op een gegeven moment een onafhankelijke deskundige in onze keuken zouden laten kijken om te zien hoe we ervoor staan.

Waarom is dit belangrijk?

Ik moet zeggen, wij hadden al heel hard gewerkt aan de medische gassen, maar je bent er dan nog niet. Het is goed om met behulp van een audit de witte vlekken op te sporen, aan de hand daarvan een plan van aanpak te maken en dat is het vertrekpunt waarvan je ook weer verder kunt gaan.

Wat heeft de audit van Borger & Burghouts u gebracht?

We hebben nu een prachtig beeld van hoe een objectieve derde kijkt naar dit punt van de kwaliteit. Jullie hebben een scherp document neergezet waarbij conclusies getrokken worden, er ligt een plan van aanpak waar we ook echt mee verder kunnen, een goed uitgangspunt om te kunnen verbeteren en te kunnen prioriteren. Het helpt ons ook goed om dit in ons huis neer te zetten als een heel belangrijk dossier wat betreft de veiligheid van onze patiënt.

Wat vindt u van de dienstverlening tijdens dit audit-traject?

Daar kan ik over vertellen dat jullie het heel professioneel opgepakt hebben. Ik vind het een voorbeeld van een project waarbij het bureau zich helemaal in de klant inleeft. Gaandeweg is er eigenlijk een heel natuurlijke opdrachtformulering uit voortgekomen. Hierbij is over en weer goed gecommuniceerd wat het resultaat van het project is en wat het resultaat niet is, zodat daar geen misverstand over kon bestaan.

Wat daar ook nog bijkomt, is dat jullie mij ontzorgd hebben. Ik heb veel op mijn bord liggen als gevestigd apotheker en aan een dergelijk project kan ik een dagtaak hebben. Het blijkt dat een project met een aantal terugkoppelmomenten heel erg goed kan lopen. Dus ik ben heel erg tevreden.

Zou u ons aanbevelen bij collega ziekenhuisapothekers?

Absoluut, daar zeg ik volmondig ja op.

Meer informatie bij:

Hugo Borger